3 Cách Ủ Phân Chuồng Hoai Mục Đơn Giản, Hiệu Quả

Hiện nay có nhiều cách ủ phân chuồng hoai mục khác nhau. Mỗi phương pháp ủ đều có những ưu điểm riêng, phù hợp với từng nhu cầu và quy mô canh tác khác nhau. Trong bài viết này, Chế Phẩm Sinh Học Emzeo sẽ chia sẻ với bạn 3 cách ủ phân chuồng hoai mục đơn giản, dễ thực hiện và mang lại hiệu quả cao để bạn có thể áp dụng ngay tại nhà hoặc trong sản xuất nông nghiệp. 

Ủ phân chuồng hoai mục là gì?

Ủ phân chuồng hoai mục là quá trình phân hủy các chất hữu cơ có trong phân động vật như phân bò, phân gà, phân heo,… dưới tác động của vi sinh vật. Trong quá trình này, các chất hữu cơ phức tạp sẽ được chuyển hóa thành mùn và các chất dinh dưỡng dạng đơn giản, giúp rễ cây dễ dàng hấp thụ nhanh chóng.

Trong tự nhiên, phân chuồng cũng tự phân hủy nhưng mất rất nhiều thời gian (thường là từ 6 tháng đến cả năm) và tỏa ra mùi hôi thối khó chịu do vi sinh vật yếm khí gây ra. Vì vậy, việc chủ động áp dụng các kỹ thuật ủ (đặc biệt là bổ sung vi sinh hữu ích) sẽ giúp rút ngắn thời gian phân hủy xuống gấp nhiều lần, đồng thời kiểm soát tốt chất lượng phân đầu ra.

Phân chuồng hoai mục thường được sử dụng để:

• Bón lót cho rau màu, cây ăn trái, cây công nghiệp.
• Cải tạo đất bạc màu, đất chai cứng.
• Tăng hệ vi sinh vật có lợi trong đất.
• Giúp cây phát triển khỏe mạnh và bền vững.

Lợi ích của việc ủ phân chuồng

Ủ phân chuồng không chỉ giúp tận dụng nguồn chất thải chăn nuôi mà còn mang lại nhiều lợi ích thiết thực trong sản xuất nông nghiệp, cụ thể thì:

• Cải tạo đất hiệu quả. Phân hữu cơ hoai mục giúp tăng độ tơi xốp, cải thiện cấu trúc đất và tăng khả năng giữ nước. Đây là giải pháp rất tốt cho những vùng đất bạc màu hoặc canh tác lâu năm.
• Tiết kiệm chi phí phân bón. Việc tận dụng nguồn phân chuồng sẵn còn giúp người trồng giảm đáng kể chi phí mua phân bón hóa học. Đồng thời, việc sử dụng phân hữu cơ còn hướng đến nền nông nghiệp an toàn và bền vững hơn.

• Giúp cây hấp thu dinh dưỡng tốt hơn. Phân chuồng sau khi hoai mục chứa nhiều dưỡng chất ở dạng dễ tiêu, giúp cây trồng hấp thu nhanh chóng và phát triển ổn định. Đồng thời, quá trình ủ còn làm giảm hiện tượng ngộ độc hữu cơ cho cây.
• Hạn chế mầm bệnh và côn trùng gây hại. Phân tươi thường chứa nhiều vi khuẩn, nấm bệnh, ký sinh trùng và hạt cỏ dại. Trong khi đó, quá trình ủ phân chuồng đúng kỹ thuật sẽ tạo ra nhiệt độ cao giúp tiêu diệt phần lớn các tác nhân gây hại này.
• Giảm mùi hôi và bảo vệ môi trường. Phân chuồng chưa qua xử lý thường phát sinh mùi khó chịu, thu hút ruồi nhặng và gây ô nhiễm môi trường xung quanh. Khi được ủ đúng cách thì mùi hôi của phân chuồng sẽ giảm đáng kể, góp phần tạo môi trường sạch sẽ hơn.

>> Xem thêm: Cách ủ phân hữu cơ từ mùn cưa

3 cách ủ phân chuồng hoai mục hiệu quả

Dưới đây là 3 cách ủ phân chuồng hoai mục phổ biến và hiệu quả nhất hiện nay. 

Ủ nóng

Ủ nóng (hay còn gọi là “ủ hiếu khí”) là phương pháp tạo điều kiện cho vi sinh vật hoạt động mạnh để sinh nhiệt nhanh, giúp phân chuồng phân hủy trong thời gian ngắn.

Nguyên liệu cần chuẩn bị để ủ nóng:

• Phân chuồng tươi.
• Rơm rạ, lá cây khô hoặc mùn cưa.
• Nước sạch.
• Bạt phủ hoặc bao che.

Cách ủ phân chuồng hoai mục bằng phương pháp ủ nóng:

• Thu gom phân chuồng, trộn đều với chất độn hữu cơ. Rồi tiến hành xếp thành từng lớp lên đống ủ mà không cần nén chặt (để giữ độ thông thoáng cho oxy đi vào).
• Tưới nước đều để phân đạt độ ẩm khoảng 60% (kiểm tra bằng cách nắm chặt phân trong tay, thấy ẩm, rịn nước qua kẽ tay nhưng không nhỏ giọt thành dòng).
• Che bạt lỏng ở phía trên để giữ ẩm và chắn mưa, lưu ý là không cần buộc quá khít. Sau khoảng 4 – 6 ngày, nhiệt độ đống ủ sẽ tăng rất nhanh, có thể đạt tới 60 – 70°C.
• Cứ sau 10 – 15 ngày, tiến hành đảo trộn đống ủ một lần để cung cấp thêm oxy, đảm bảo phân chín đồng đều từ trong ra ngoài. Thời gian hoàn thành từ 30 – 45 ngày.

Ưu điểm của phương pháp ủ nóng:

• Thời gian hoai mục nhanh.
• Tiêu diệt tốt mầm bệnh và hạt cỏ dại.
• Phù hợp với quy mô sản xuất lớn.

Nhược điểm của phương pháp ủ nóng:

• Cần theo dõi nhiệt độ và độ ẩm thường xuyên.
• Mất công đảo trộn định kỳ.
• Làm thất thoát một lượng lớn đạm (nitơ) do bị bay hơi dưới dạng khí amoniac.

Ủ nguội

Ủ nguội (hay còn gọi là “ủ kỵ khí”) là phương pháp ủ truyền thống với tốc độ phân hủy chậm hơn nhưng khá đơn giản và dễ thực hiện.

Nguyên liệu cần chuẩn bị để ủ nguội:

• Phân chuồng.
• Phụ phẩm nông nghiệp như rơm rạ, lá khô.
• Bạt che.

Cách ủ phân chuồng hoai mục bằng phương pháp ủ nguội:

• Xếp phân chuồng thành từng lớp, cứ mỗi lớp dày khoảng 15 – 20cm thì tiến hành nén thật chặt. Việc nén chặt giúp đẩy toàn bộ không khí ra ngoài, tạo môi trường yếm khí (kỵ khí). Bạn có thể rải thêm một lớp vôi bột mỏng giữa các lớp phân để hỗ trợ sát khuẩn.
• Trát một lớp bùn dày bọc kín xung quanh đống ủ hoặc dùng bạt che phủ thật kín, bọc kỹ các góc để không cho không khí lọt vào. Do thiếu oxy, đống ủ sinh nhiệt rất chậm. Nhiệt độ chỉ duy trì ở mức 30 – 35°C. Thời gian ủ kéo dài từ 3 – 5 tháng.

Ưu điểm của phương pháp ủ nguội:

• Dễ thực hiện.
• Ít tốn công chăm sóc, không cần đảo trộn nhiều như phương pháp ủ nóng.
• Giữ được nguyên vẹn hàm lượng đạm dinh dưỡng trong phân chuồng, cho chất lượng phân rất tốt.

Nhược điểm của phương pháp ủ nguội:

• Thời gian ủ lâu.
• Khả năng tiêu diệt mầm bệnh thấp hơn ủ nóng.
• Dễ phát sinh mùi nếu độ ẩm quá cao.

Ủ phân chuồng với chế phẩm sinh học Emzeo

Ủ phân chuồng bằng chế phẩm sinh học Emzeo là phương pháp hiện đại được nhiều người lựa chọn nhờ khả năng rút ngắn thời gian ủ, giảm mùi hôi và tăng chất lượng phân thành phẩm.

Chế phẩm sinh học Emzeo chứa hệ vi sinh vật có lợi giúp thúc đẩy quá trình phân hủy chất hữu cơ nhanh hơn. Đồng thời, các vi sinh vật này còn hỗ trợ khử mùi, hạn chế ruồi nhặng và giảm nguy cơ phát sinh mầm bệnh.

Nguyên liệu cần chuẩn bị để ủ phân chuồng:

• 1 tấn phân chuồng thô (phân gà, heo, bò…).
• 200 – 300kg chất độn (trấu, rơm rạ băm nhỏ, mùn cưa).
• 1 gói chế phẩm vi sinh Emzeo 200gr.
• Dụng cụ: Bạt che, xẻng bạt, nước tưới.

Cách ủ phân chuồng hoai mục bằng phương pháp ủ bằng chế phẩm sinh học Emzeo:

• Bước 1: Trộn vi sinh. Trộn đều 1 gói Emzeo 200gr với một ít cám gạo hoặc trấu khô để dễ rải đều.
• Bước 2: Xếp đống và rải men. Rải một lớp hỗn hợp phân chuồng và chất độn dày khoảng 20cm, rắc một lớp men vi sinh Emzeo đã trộn lên bề mặt. Tiếp tục làm như vậy cho đến khi hết nguyên liệu. Đống ủ nên cao từ 1m – 1.2m.
• Bước 3: Tưới ẩm. Tưới nước sạch từ từ lên đống ủ, vừa tưới vừa đảo để độ ẩm thấm đều đạt 55 – 60°C.
• Bước 4: Đậy bạt giữ nhiệt. Dùng bạt phủ kín đống ủ. Chỉ sau 2 – 3 ngày, hệ vi sinh vật trong Emzeo phát triển mạnh mẽ, sinh nhiệt hóa lỏng chất hữu cơ, khử sạch hoàn toàn mùi hôi thối của phân chỉ sau 48 giờ.
• Bước 5: Đảo định kỳ. Sau 15 ngày tiến hành đảo trộn đống ủ một lần. Khoảng 25 – 30 ngày là phân đã hoai mục hoàn toàn, có thể đem đi bón cây.

Ưu điểm của phương pháp ủ với Emzeo:

• Rút ngắn thời gian ủ đáng kể.
• Giảm mùi hôi hiệu quả.
• Hạn chế ruồi nhặng và vi khuẩn gây hại.
• Tăng hàm lượng dinh dưỡng trong phân.
• Giúp phân thành phẩm tơi xốp, dễ sử dụng.

Nhược điểm của phương pháp ủ với Emzeo: có chi phí cao hơn so với cách ủ truyền thống.

Cách nhận biết phân chuồng đã hoai mục hoàn toàn

Việc sử dụng phân chưa hoai mục có thể gây ảnh hưởng xấu đến cây trồng. Vì vậy, bạn cần nhận biết đúng thời điểm phân đã đạt chất lượng để sử dụng. Dưới đây là một số dấu hiệu giúp nhận biết phân chuồng đã hoai mục hoàn toàn:

• Màu sắc sẫm hơn. Phân sau khi hoai mục thường có màu nâu đậm hoặc đen, đồng đều hơn so với ban đầu.
• Kết cấu tơi xốp. Phân thành phẩm có độ tơi xốp cao, không còn đóng cục lớn hay còn nguyên hình dạng ban đầu của chất thải.
• Giảm mùi hôi khó chịu. Phân hoai mục sẽ có mùi đất hoặc mùi hữu cơ nhẹ thay vì mùi hôi nồng như phân tươi.
• Nhiệt độ đống ủ giảm. Khi quá trình phân hủy hoàn tất, nhiệt độ bên trong đống ủ sẽ giảm dần và gần bằng nhiệt độ môi trường bên ngoài.
• Không còn côn trùng và hạt cỏ dại. Đống phân đã ủ kỹ thường ít xuất hiện ruồi nhặng và hạn chế hạt cỏ dại nảy mầm.

Kết luận

Như vậy, Chế Phẩm Sinh Học Emzeo đã giới thiệu chi tiết 3 cách ủ phân chuồng hoai mục đơn giản, hiệu quả nhất hiện nay. Tùy theo điều kiện thực tế, bạn có thể lựa chọn phương pháp ủ nóng, ủ nguội hoặc ứng dụng chế phẩm sinh học để tối ưu thời gian và chất lượng phân thành phẩm.